ಆಯುರ್ವೇದದ ಮೂಲ ಮಂತ್ರವೇ 'ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಸ್ಯ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ರಕ್ಷಾ' ಎಂದರೆ, ಆರೋಗ್ಯವಂತರ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳ ರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವುದು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದೇಹದೊಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಮರುಕಳಿಸಲು ಪ್ರಕೃತಿ ನಮಗೆ ನೀಡಿರುವ ಅದ್ಭುತ ಕೊಡುಗೆಯೇ 'ಸ್ವೇದನ' ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಆವಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ. ದೈಹಿಕ ಜಡತ್ವವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ, ಆಳವಾದ ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಈ ವಿಧಾನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಕ್ರಿಯೆ.

ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಕಫ, ವಾತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತ ದೋಷಗಳ ಸಮತೋಲನ ತಪ್ಪಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಸೈನಸ್, ಮತ್ತು ಮೂಗು ಕಟ್ಟುವಿಕೆಯಂತಹ ದೈನಂದಿನ ಕಿರಿಕಿರಿಗಳಿಗೆ ಆಯುರ್ವೇದವು ಅಡುಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಸಿಗುವ ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 

ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಾದ ತುಳಸಿ, ನೀಲಗಿರಿ, ಅರಿಶಿನ, ಪುದೀನಾ ಮತ್ತು ಓಮದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಕುದಿಸಿದಾಗ ಬರುವ ಆವಿಯು ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಹಬೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಆ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಸಾರಭೂತ ತೈಲಗಳ (Essential Oils) ಅಣುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುವ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಔಷಧಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಆವಿಯನ್ನು ನಾವು ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಅದು ನೇರವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ನಾಳಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಶೇಖರವಾಗಿರುವ ಕಫವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ, ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
​ಸ್ವೇದನ ಕ್ರಿಯೆಯು ಕೇವಲ ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ, ಇದು ಚರ್ಮದ ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಹದ ವಿಷವನ್ನು ಬೆವರಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ನಿತ್ಯದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಜಡವಾಗಿರುವ ದೇಹದ ಸ್ನಾಯುಗಳಿಗೆ ಇದು ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಸರಳ ಪದ್ಧತಿಯು ಇಂದು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವಾಗ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಬಿಸಿಯಾದ ಆವಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಮ್ಮ ಉಸಿರಾಟವು ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇರಬೇಕು. ಈ ಕ್ಷಣವು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸುವ ಸಮಯ.

ಆದರೆ ನೆನಪಿರಲಿ, ಅತಿಯಾದ ಯಾವುದೂ ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ. ಸ್ವೇದನವನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಆವಿಯ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಅಂತರವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಅತಿಯಾದ ಬಿಸಿ ಆವಿಯು ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿತವಾದ ಉಷ್ಣತೆಯ ಆವಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮ. ಅಲ್ಲದೆ, ಆವಿ ಹಿಡಿದ ತಕ್ಷಣ ತಣ್ಣನೆಯ ಗಾಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಅಥವಾ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಸಿಯಂತಹ ತಂಪಾದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಾರದು. ದೇಹವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಾಪಮಾನಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪೂರ್ಣ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ತಜ್ಞರು.

ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳೇ ನಮಗೆ ವೈದ್ಯರಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಸ್ವೇದನ ಅಥವಾ ಆವಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಕೇವಲ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಸಾಧನವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ಧಾವಂತದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಮರೆತ ಈ ಸರಳ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ.

ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ನಮಗೆ ನೀಡಿರುವ ಈ ಔಷಧೀಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸೋಣ. ಆರೋಗ್ಯವೇ ಭಾಗ್ಯ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ, ನಮ್ಮ ದೇಹವೆಂಬ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಶುದ್ಧವಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ.

✍ ಲಲಿತಶ್ರೀ ಪ್ರೀತಂ ರೈ