ನವದೆಹಲಿ : ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ವಿಚಾರಣೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲಮಿತಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕೃತ ಬಂಧನ ದಾಖಲಿಸಿದ ಸಮಯದಿಂದ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ವಿಚಾರಣೆ ಅಥವಾ ಶೋಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದು, ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದ 24 ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಆತನನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಮುಂದೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಉಜ್ಜಲ್ ಭುಯಾನ್ ಮತ್ತು അതുಲ್ ಎಸ್. ಚಂದೂರ್ಕರ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ದ್ವಿಪೀಠವು ಈ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದು, ಕಸ್ಟಡಿ ಕಿರುಕುಳ ಹಾಗೂ ಅಕ್ರಮ ಬಂಧನ ತಡೆಯಲು ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ. ಪೊಲೀಸರು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ನಂತರ ತಡವಾಗಿ 'ಅಧಿಕೃತ ಬಂಧನ' (Formal Arrest) ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿ 24 ಗಂಟೆಗಳ ನಿಯಮದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಕೃತಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 22(2)ರ ಪ್ರಕಾರ ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು 24 ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸಬೇಕು. ಈ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಗಡುವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವಾಗ, ಆರೋಪಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ತಗುಲುವ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅನ್ಯ ಯಾವುದೇ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ 24 ಗಂಟೆಗೂ ಮೀರಿ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಹಾಗೂ ಅವರನ್ನು ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಮುಂದೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಪೊಲೀಸ್ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಪೀಠ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.

ಇದರೊಂದಿಗೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದಾಗ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ಗಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಿಜವಾದ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. 24 ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಆ ವಶದ ಅವಧಿ ಸಮಂಜಸವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ಗಳು ಪೊಲೀಸರ ವಶಕ್ಕೆ (Remand) ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಮೂಲಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಸ್ಟಡಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಿದೆ.