ಮಳೆರಾಯನ ಆಗಮನದ ಅಬ್ಬರದ ನಡುವೆ, ಭೂಮಿತಾಯಿಯು ಹಸಿರು ಸೀರೆಯನ್ನು ಹೊದ್ದು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೊತ್ತಿದು. ಕಾನನದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕಲರವದ ಜೊತೆಗೆ, ರೈತನ ಮನೆ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮವೊಂದು ಮೇಳೈಸಿದೆ. ಅದುವೇ ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಪ್ಪಟ ಕುರುಹಾದ 'ಮಣ್ಣೆತ್ತಿನ ಅಮವಾಸ್ಯೆ'. 

ಎತ್ತಿನ ಕತ್ತಿಗೆ ಕಟ್ಟುವ ಗೆಜ್ಜೆನಾದಕ್ಕೂ, ಮಣ್ಣಿನ ಗಂಧಕ್ಕೂ, ಬೆವರು ಸುರಿಸುವ ರೈತನ ಬದುಕಿಗೂ ಇರುವ ಬೆಸುಗೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಹಬ್ಬವಿದು.
ಈ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು ಭಕ್ತಿಯ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಸಂಗಮ. ಅಮವಾಸ್ಯೆಯ ಮುನ್ನಾದಿನವೇ ರೈತರು ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂದು ಮನೆ, ಅಂಗಳವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಣ್ಣೆತ್ತಿನ ಅಮವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನದಂದು, ರೈತರು ಕೆರೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಹೊಲದಿಂದ ಶುದ್ಧವಾದ ಮಣ್ಣನ್ನು ತಂದು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಎತ್ತುಗಳ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮಣ್ಣಿನ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಸಿಂಗರಿಸಿ, ಹಣೆಗೆ ಕುಂಕುಮದ ತಿಲಕವಿಟ್ಟು, ಮೈಮೇಲೆ ಬಣ್ಣದ ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಕೊರಳಿಗೆ ಪುಟ್ಟ ಗೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬರೀ ಮಣ್ಣಿನ ಗೊಂಬೆಯಲ್ಲ, ರೈತನ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರತೀಕ.
ಪೂಜಾ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾದರೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಂದು ನೇಗಿಲು, ನೊಗ, ಕುಂಟೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕೃಷಿ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು, ಅವುಗಳಿಗೂ ಅರಿಶಿಣ-ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಮಣ್ಣಿನ ಎತ್ತುಗಳಿಗೂ ವಿಶೇಷ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಎತ್ತುಗಳಿಗೂ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಕುಟುಂಬದವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಹಬ್ಬದೂಟವನ್ನು ಸವಿದು, ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ತಾವು ಹೊಂದಿರುವ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.
ಕೃಷಿ ಎಂದರೆ ಬರೀ ಮಣ್ಣನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ, ಅದು ಭೂಮಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂವಾದ. ವರ್ಷವಿಡೀ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಬಿದ್ದ ನೇಗಿಲನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಬಿಸಿಲ ಮಳೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ದುಡಿಯುವ ಮೂಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ದೈವವೆಂದು ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬಂದಿದೆ. ಕಣ ಕಣದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೊಂದು ರೂಪ ಕೊಟ್ಟು, ಅದಕ್ಕೆ ಹೂವು-ಗಂಧವನ್ನೇರಿಸಿ, ಕಣ್ಣೆದುರು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಅದು ಬರೀ ಮಣ್ಣಿನ ಎತ್ತಲ್ಲ, ರೈತನ ನಂಬಿಕೆಯ ಸಂಕೇತ. ಆ ಮಣ್ಣಿನ ಎತ್ತುಗಳ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ರೈತನ ಪಾಲಿನ ದೇವರುಗಳು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ಅಮವಾಸ್ಯೆಯ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಬೆಳಕಿನಂತೆ, ಮಣ್ಣೆತ್ತಿನ ಅಮವಾಸ್ಯೆಯು ಕೃಷಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಅಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುವ ಸಿಹಿ-ತಿಂಡಿಗಳ ಗಮಲು ಇಡೀ ಊರಿಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಯುವ ನಮಗೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಎತ್ತುಗಳೇ ಜೀವನದ ಪಾಠ ಕಲಿಸುವ ಗುರುಗಳು. ಆ ಎತ್ತುಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ, ಬದುಕಿನ ಕಷ್ಟಗಳೆಲ್ಲಾ ಕರಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧ ಫಸಲು ಸಿಗಲಿ ಎಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆಯು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಹಬ್ಬವು ಬರೀ ರೈತನ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಸಂಭ್ರಮ. ಬದುಕು ಸಾಗಿಸಲು ನಾವು ಮಣ್ಣನ್ನು ನಂಬಿದ್ದೇವೆ, ಆ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸುವ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ನಂಬಿದ್ದೇವೆ. ಮಣ್ಣೆತ್ತಿನ ಅಮವಾಸ್ಯೆಯು ನಮಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡುವುದು ಇಷ್ಟೇ—ನಮ್ಮ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿಯೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯಲ್ಲಿಯೂ ದೈವತ್ವವನ್ನು ಕಾಣುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮ. ಆಧುನಿಕತೆಯ ಭರಾಟೆಯಲ್ಲೂ ಮರೆಯಾಗದ ಈ ಮಣ್ಣಿನ ಸೊಗಡಿನ ಹಬ್ಬವು, ನಮ್ಮ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಣ್ಣಿಗೇ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಈ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಪೂರ್ವಕ ನಮನವೇ ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಿಜವಾದ ಸೌಂದರ್ಯ.

✍ಲಲಿತಶ್ರೀ ಪ್ರೀತಂ ರೈ