ಕರಾವಳಿಯ ಮಣ್ಣಿನ ಘಮ, ದೈವಗಳ ಗೆಜ್ಜೆ ನಾದ, ಮದ್ದಳೆಯ ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಯ ಭಕ್ತಿಯ ನಡುವೆ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಕ್ರವು ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದಿನವೇ 'ಪತ್ತನಾಜೆ'. ತುಳು ಪಂಚಾಂಗದ ಬೇಶ (ವೃಷಭ) ತಿಂಗಳ ಹತ್ತನೇ ದಿನವನ್ನು ತುಳುವರು ಪತ್ತನಾಜೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇಡೀ ತುಳುನಾಡಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಬದುಕಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕು ಹೇಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಆಚರಣೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.

ವರ್ಷವಿಡೀ ನಡೆಯುವ ದೈವಗಳ ನೇಮ, ಕೋಲ, ತಂಬಿಲ, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಜಾತ್ರೆ, ರಥೋತ್ಸವ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ಅದ್ದೂರಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಪತ್ತನಾಜೆಯ ದಿನ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತೆರೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅಂದು ದೈವದ ಮುಖವಾಡ, ಆಯುಧಗಳು ಹಾಗೂ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 'ಭಂಡಾರ'ವನ್ನು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಳಗೆ ಇರಿಸಿ ಭದ್ರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಭಂಡಾರ ಇಳಿಸುವುದು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ನಂತರ ಮುಂದಿನ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮದುವೆ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶದಂತಹ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ಈ ದಿನದ ನಂತರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿರಾಮ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವಸ್ಥಾನಗಳು, ಗರಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆಗಳಷ್ಟೇ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇದು ದೈವ-ದೇವರುಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ನೀಡುವ ಕಾಲ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ತುಳುವರಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರ ಅದ್ಭುತವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅಡಗಿದೆ. ಪತ್ತನಾಜೆ ಬಂತೆಂದರೆ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಗಾಲದ ಆಗಮನದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಸಿಕ್ಕಂತೆ. ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲ ಎಂದರೆ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಧಾರಾಕಾರ ಮಳೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ, ಕೋಲಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದು, ಜನಸೇರುವುದು ಮತ್ತು ಓಡಾಟ ನಡೆಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಕರಾವಳಿಯ ಜನರ ಮೂಲ ಕಸುಬು ಕೃಷಿ. ಮಳೆಗಾಲ ಶುರುವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ರೈತರು ಗದ್ದೆಗಿಳಿಯಬೇಕು, ಉಳುಮೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಬಿತ್ತನೆ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹಗಲಿರುಳು ಕೃಷಿ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗುವ ರೈತರಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಅಥವಾ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಿರಿಯರು ಇಂತಹದ್ದೊಂದು ಸುಂದರ ನಿಯಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಕೃಷಿ ಬದುಕಿಗೆ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಕಲಿಸಿದ ಹಿರಿಯರ ಜಾಣ್ಮೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಬೆರಗು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಪತ್ತನಾಜೆಯ ನಂತರ ಮೌನಕ್ಕೆ ಜಾರುವ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲೋಕ, ಮತ್ತೆ ಗರಿಗೆದರುವುದು ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ನಂತರವೇ. ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬರುವ ದೀಪಾವಳಿ ಅಥವಾ ಬಲಿಯೇಂದ್ರ ಪೂಜೆಯ ಬಳಿಕ, ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ದೈವದ ಭಂಡಾರಗಳು ಮತ್ತೆ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಫಸಲನ್ನು ಮನೆಗೆ ತಂದು ನಿರಾಳರಾಗಿರುವ ತುಳುವರು, ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ದೈವ-ದೇವರುಗಳ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಪತ್ತನಾಜೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಮುಕ್ತಾಯವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಕೃಷಿ ಬದುಕಿನ ಆರಂಭ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ತಲೆಬಾಗಿ, ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಬದುಕನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ತುಳುನಾಡಿನ ಈ ಪರಂಪರೆ ಅನನ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ.

✍ ಲಲಿತಶ್ರೀ ಪ್ರೀತಂ ರೈ